دانشگاه تهرانمجله علمی " آمایش سرزمین "2008-704714220220923The Provision of a Model for the Development of Regional Innovation in Iran: The Case Study of Yazd Provinceارائة الگوی توسعة نظام نوآوری منطقهای در ایران (نمونة موردی: استان یزد)3713998863710.22059/jtcp.2022.342071.670320FAمجیدانصاریدانشجوی کارشناسیارشد برنامه ریزی منطقه ای، گروه شهرسازی، دانشکدة هنر و معماری، دانشگاه یزد، یزد، ایرانمحسنرفیعیاناستادیار، گروه شهرسازی، دانشکدة هنر و معماری، دانشگاه یزد، یزد، ایرانمریمهنریدانشجوی کارشناسیارشد برنامه ریزی منطقه ای، گروه شهرسازی، دانشکدة هنر و معماری، دانشگاه یزد، یزد، ایرانمحمد جوادراحتیاندانشجوی کارشناسیارشد برنامه ریزی منطقه ای، گروه شهرسازی، دانشکدة هنر و معماری، دانشگاه یزد، یزد، ایرانJournal Article20220517It has been years since innovation was first introduced as a driver of economic development. In addition, after a decade of attention to the regional innovation system policies in the Yazd province, this approach has not shown any positive effect on the development of the province. Thus, this study set out to provide a suitable model for the regional innovation system development in Iran following the investigation of the Yazd province as a case study. To this end, this study used the exploratory factor analysis and relative importance index to identify and analyze the key factors effective on the development of regional innovation system. The findings obtained from the opinions of experts and actors of this field showed that the three factors of human resources; the Science and Technology Park; and growth, innovation, and creativity centers in Yazd Province have the highest importance among all studied factors. This reveals the concentration of finances, policies, and projects on these factors and ignorance of other factors. In the light of the importance and the designated priorities, the factors of innovation system in Yazd province were classified into five groups. These included human and social resources, innovation infrastructure, innovation processes, business dynamics, and endogenous development. It can be concluded that so far, the concentration has been on the elementary stage of regional innovation system model – which essentially functions as the input for the system – and the innovation system in Yazd province is in its early stages. Accordingly to the obtained model of the study, the regional innovation system development in Yazd province needs concentration on the three groups of factors, i.e., innovation processes, business dynamism, and endogenous development.سالها از مطرح شدن نوآوری به منزلة محرک توسعة اقتصادی در مناطق میگذرد. یک دهه نیز از توجه به سیاستهای نظام نوآوری منطقهای در استان یزد میگذرد. ولی آثار مثبتی از این رویکرد در توسعة استان مشاهده نشده است. به همین دلیل این پژوهش با هدف ارائة الگوی مناسب توسعة نظام نوآوری منطقهای در ایران، با مطالعة استان یزد، به عنوان نمونة موردی، انجام شد. در این پژوهش شناسایی و تحلیل عوامل کلیدی مؤثر بر توسعة نظام نوآوری منطقهای با استفاده از روش تحلیل عاملی اکتشافی و شاخص اهمیت نسبی صورت گرفت. یافتههای این پژوهش بر اساس نظر متخصصان و فعالان این حوزه نشان داد سه عامل منابع انسانی، پارک علم و فناوری، و مراکز رشد و نوآوری و خلاقیت در استان یزد بیشترین اهمیت را بین سایر عوامل دارند که نشاندهندة تمرکز بودجه و سیاستها و پروژهها بر این عوامل و غفلت از سایر عوامل است. با توجه به اهمیت و اولویتهای مشخصشده و دستهبندی عوامل در نظام نوآوری استان یزد، پنج دسته قابل تفکیک است: 1. سرمایة انسانی و اجتماعی؛ 2. زیرساختهای نوآوری؛ 3. فرایندهای نوآوری؛ 4. پویاییهای کسبوکار؛ 5. توسعة درونزا. میتوان نتیجه گرفت تا کنون تمرکز بر مرحلة ابتدایی الگوی نظام نوآوری منطقهای، که بیشتر جنبة ورودی دارد، بوده است و نظام نوآوری استان یزد در مراحل ابتدایی است. مطابق الگوی ماحصل پژوهش، توسعة نظام نوآوری منطقهای استان یزد نیازمند تمرکز بر سه دسته عامل است: فرایندهای نوآوری، پویایی کسبوکار، توسعة درونزا.https://jtcp.ut.ac.ir/article_88637_a095e84a5fd79f485cbe6792555abdc5.pdfدانشگاه تهرانمجله علمی " آمایش سرزمین "2008-704714220220923Determining the Local Factors Effective on the Achievement of Ecological City: The Case Study of Darcheh Cityتعیین عوامل بومی مؤثر در دستیابی به شهراکولوژیک ( مطالعة موردی: شهردُرچه)4014268714510.22059/jtcp.2022.339211.670307FAابراهیمبراتیدانشجوی دکتری، گروه جغرافیا، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایرانحمیدصابریاستادیار، مرکزتحقیقات گردشگری، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایراناحمدخادم الحسینیدانشیار، مرکز تحقیقات گردشکری، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایرانمهریاذانیاستادیار، مرکزتحقیقات گردشگری، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایرانJournal Article20220217Sustainable development has gradually and over time brought about various approaches with different goals. Ecological city is one of these approaches that has a stronger emphasis on environment issue as well as the relationships between city development and nature. The purpose of this study was to determine the local factors effective on the achievement of ecological city in order to sustainably develop Darcheh city. This study was mixed-methods (qualitative-quantitative) in terms of paradigm, and descriptive-analytical and exploratory in terms of nature. Data was collected using document analysis and field study through two means: interviews with experts using the Delphi method and a questionnaire. In the qualitative phase (the Delphi method), 30 experts and specialists were interviewed. In the quantitative phase, the statistical population of the study was comprised of Darcheh citizens aging over 15, who were 37367 individuals in the year 2016. From among these, 375 participants were selected using cluster sampling. The face validity of the questionnaire was confirmed by the urban planning experts, and its reliability was corroborated through Chronbach’s alpha coefficient. The results of the study in both phases (qualitative and quantitative) showed that the environmental and economic dimensions – with the average scores of 4.23 and 4.11 and (beta) regression coefficients of .345 and .349 – best describe the achievement of ecological city, there is a relative homogeneity among various neighborhoods of the city in terms of ecological city indices, and the ecological city development can be attained through a clear model. Moreover, according to Pearson correlation coefficient, the citizens who have had a higher educational level have shown a higher tendency (.585) to help implement the ecological city project.توسعة پایدار در طول زمان و بهتدریج رویکردهای متنوع را با اهداف متنوع مطرح ساخت؛ از جملة این رویکردها که موضوع محیط زیست در آن پررنگتر و دارای تأکید بر روابط توسعة شهر و بستر طبیعت است شهراکولوژیک است. هدف از این پژوهش تعیین عوامل بومی مؤثر در دستیابی به شهراکولوژیک در جهت توسعة پایدار در شهر درچه بود. این پژوهش از لحاظ پارادایمی جزء پژوهشهای ترکیبی (کیفی و کمّی) به شمار میرود، از لحاظ هدف کاربردی است، و از لحاظ ماهیت توصیفیـ تحلیلی و اکتشافی است. روش گردآوری اطلاعات به صورت اسنادی و میدانی از طریق دو ابزار مصاحبه با متخصصان با روش دلفی و پرسشنامه بود. در روش کیفی (مصاحبة دلفی) با 30 نفر از کارشناسان و خبرگان مصاحبه انجام شد و در روش کمّی جامعة آماری پژوهش شهروندان بالای 15 سال شهر درچه بودند که در سال 1395 تعداد آنها 37367 نفر بوده است که از این تعداد 375 نفر با روش خوشهای انتخاب شدند. روایی پرسشنامه به صورت صوری از دیدگاه متخصصان برنامهریزی شهری و پایایی آن از طریق ضریب آلفای کرونباخ تأیید شد. نتایج پژوهش در دو روش (کیفی و کمّی) نشان داد ابعاد زیستمحیطی و اقتصادی با میانگین 23/4 و 11/4 و ضریب رگرسون (Beta) 345/0 و 349/0 به بهترین وجه دستیابی به شهراکولوژیک را تبیین میکنند و بین محلات مختلف شهر از لحاظ شاخصهای شهراکولوژیک همگونی نسبی وجود دارد و میتوان با یک مدل مشخص به توسعة شهراکولوژیک دست یافت. همچنین، بر اساس همبستگی پیرسون، شهروندانی که سطح سواد بالاتری داشتهاند با ضریب 585/0 میزان آمادگی بیشتری برای اجرای پروژة شهراکولوژیک از خود نشان دادهاند.https://jtcp.ut.ac.ir/article_87145_1647ca12d780f6ee16a89a8ad93758d2.pdfدانشگاه تهرانمجله علمی " آمایش سرزمین "2008-704714220220923Prioritizing the Development of Touristic Towns and Villages Within the Spatial Arena of Mazandaran Provinceاولویتبندی توسعة شهرکها و دهکدههای گردشگری در قلمرو فضایی استان مازندران4274628695810.22059/jtcp.2022.337263.670294FAمحمد جوادنوریدانشجوی دکتری، دانشکدة شهرسازی، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایرانسمیراشاهینکارشناسارشد، دانشکدة معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایرانفرشتهملاییکارشناسارشد، دانشکدة معماری و شهرسازی، دانشگاه صنعتی جندیشاپور، دزفول، ایرانJournal Article20220118One of the policies that has been taken into account by many countries to develop sustainable tourism is the development of touristic towns and villages in a centralized manner and the prevention of haphazard, unplanned contractions that destroy environment, sociocultural context, and economic structure of the touristic attraction sites. This policy was enacted by the Iranian cabinet in 2017. The purpose of this study was to present a methodology to identify the spaces suitable for the development of touristic towns and villages. The study was applied in terms of purpose and descriptive-analytical in terms of methodology. As the input of the analytic model, the spatial territory of Mazandaran province was divided into 23007 spatial units, each covering 100 hectares. Then, the development of touristic towns and villages were evaluated and prioritized. In this article, the combined index of “the priority of the development of touristic towns and villages in Mazandaran province” was made by combining exploratory factor analysis and network analysis (F’ANP) based on 14 factors effective on the development of touristic towns and villages. The resulting map was then trimmed based on four control indices. The findings of the model showed that the three factors of “environmental potential and transportation infrastructure,” “the quantity and quality of serving the tourists,” and “tourism investment potential” are effective on the prioritization of Mazandaran province spaces in order to develop touristic towns and villages. The results of study demonstrated that the development of touristic towns and villages in this province is possible in the middle and eastern side of seashore, in limited areas in the eastern plains, and in the eastern and western mountainous lands.یکی از سیاستهایی که بسیاری از کشورها جهت توسعة پایدار گردشگری مد نظر قرار دادهاند توسعة شهرکها و دهکدههای گردشگری به صورت متمرکز و جلوگیری از ساختوسازهای پراکنده و بیبرنامة نابودکنندة محیط زیست، بافت فرهنگیـ اجتماعی، و ساختار اقتصادی در مناطق جاذب گردشگر است؛ سیاستی که در ایران از سوی هیئت وزیران در سال 1396 به تصویب رسید. هدف از این مقاله ارائة یک روششناسی جهت شناسایی فضاهای مستعد توسعة شهرکها و دهکدههای گردشگری است. پژوهش بر اساس هدف کاربردی و به لحاظ روششناسی در زمرة پژوهشهای توصیفیـ تحلیلی قرار میگیرد. قلمرو فضایی استان مازندران به عنوان ورودی مدل تحلیلی به 23007 واحد فضایی 100 هکتاری تقسیم شده و جهت توسعة شهرکها و دهکدههای گردشگری مورد ارزیابی و اولویتبندی قرار گرفته است. در این مقاله شاخص مرکب «اولویت توسعة شهرکها و دهکدههای گردشگری در استان مازندران» از طریق مدل هیبریدی تحلیل عاملی اکتشافی و تحلیل شبکهای (F’ANP) و بر مبنای 14 شاخص اثرگذار بر توسعة شهرکها و دهکدههای گردشگری ساخته و نقشة خروجی آن بر اساس 4 شاخص کنترلی تدقیق شده است. یافتههای مدل نشاندهندة آن است که سه عامل «توان محیط زیستی و زیرساخت حملونقل»، «کمیت و کیفیت خدماترسانی به گردشگران»، و «میزان پتانسیل سرمایهگذاری گردشگری» بر اولویتبندی فضاهای استان مازندران با هدف توسعة شهرکها و دهکدههای گردشگری اثرگذار است. نتایج پژوهش نشان داد امکان توسعة شهرکها و دهکدههای گردشگری در ساحل در بخشهای میانی و شرقی، در جلگه به صورت محدود در بخشهای شرقی استان، و در کوهستان در بخش شرق و غرب استان وجود دارد.https://jtcp.ut.ac.ir/article_86958_f32f92599bf3b7d8b45c0455b10d8fb7.pdfدانشگاه تهرانمجله علمی " آمایش سرزمین "2008-704714220220923The Measurement of the Balance Between Urbanization Development and Environment in Khorasan Razavi Provinceسنجش تعادل توسعة شهرنشینی و محیط زیست در استان خراسان رضوی4634908805410.22059/jtcp.2022.342138.670322FAحسینآقاجانیاستادیار، گروه توسعة پایدار شهریـ منطقهای جهاد دانشگاهی مشهد، مشهد، ایرانفرنازسرکاریکارشناسارشد برنامهریزی شهری، دانشگاه تهران، تهران، ایرانJournal Article20220508<span style="letter-spacing: -.1pt;">The development of urbanization in accordance with environment is an important issue for sustainability. A correct understanding of the relationship between urbanization and environment is highly vital for the coordinated development of both systems. In recent decades, the expansion of urbanization and manmade infrastructure without taking into account the environmental resources has been increasing. This has led to numerous consequences such as the reduction of environmental resources and the escalation of environmental pollution, and has severely endangered the future of sustainable development in Khorasan Razavi province. In the study at hand, the balance among urbanization and environment subsystems was examined using the coupling coordination degree model in the cities of Khorasan Razavi province. The ranking of cities was done based on the coupling coordination degree scores. Based on the scores of cities in each subsystem, the cities were divided into four areas, namely areas under urbanization pressure, areas under environment pressure, areas under dual pressure, and areas under no pressure, and the relationships between the coupling coordination degree and the areas were compared. The results showed that Gonobad (.66) and Dargaz (.62) cities have achieved the highest balance score and have been classified in the primary balance group. On the other hand, Khoshab (.36), Mahwelat (.38), and Davarzan (.39) cities had the lowest rate of balance and were classified in the average imbalance group. While the majority of the cities located in the areas under double pressure and environment pressure were classified in the low imbalance group, most of the cities located in the areas under no pressure and urbanization pressure were grouped in the near-to-balance category. Overall, based on the calculations made in this study, the coupling coordination degree has been increasing from dual pressure area to area under environmental pressure, then to the area under urbanization pressure, and finally to the area under no pressure. </span>توسعة شهرنشینی متناسب با محیط زیست موضوعی مهم برای پایداری است. درک درست رابطة بین شهرنشینی و محیط زیست برای توسعة هماهنگ هر دو سیستم بسیار ضروری است. در دهههای اخیر گسترش شهرنشینی و زیرساختهای انسانساخت بدون توجه به منابع محیط زیست رو به افزایش بوده است که باعث آثار فراوانی از قبیل کاهش منابع و آلودگیهای محیط زیستی شده و آیندة توسعة پایدار استان را بهشدت تهدید کرده است. در این مطالعه تعادل بین زیرسیستمهای شهرنشینی و محیط زیست با استفاده از مدل درجة هماهنگی دوگانه در شهرستانهای استان خراسان رضوی بررسی و رتبهبندی شهرستانها بر اساس امتیاز درجة هماهنگی دوگانه انجام شد. بر اساس امتیاز شهرستانها، در هر زیرسیستم، شهرستانها در چهار منطقة 1. فشار شهرنشینی؛ 2. فشار محیط زیستی؛ 3. فشار دوگانه؛ 4. عدم فشار تقسیم و رابطة بین درجة هماهنگی دوگانه و مناطق با یکدیگر مقایسه شده است. نتایج نشان میدهد شهرستانهای گناباد (0.66) و درگز (0.62) به ترتیب بالاترین امتیاز تعادل را به دست آورده و در دستة تعادل اولیه قرار گرفتهاند. شهرستانهای خوشاب (0.36)، مهولات (0.38)، داورزن (0.39) به ترتیب پایینترین وضعیت تعادل را داشته و در دستة عدم تعادل متوسط جای گرفتهاند؛ درحالیکه اکثر شهرستانهای قرارگرفته در مناطق فشار دوگانه و فشار زیستمحیطی در دستة عدم تعادل کم واقع شدهاند و اکثر شهرستانهای واقع در مناطق عدم فشار و دارای فشار شهرنشینی در دستة نزدیک به تعادل جای گرفتهاند. به طور کلی بر اساس محاسبات انجامشده درجة هماهنگی دوگانه از منطقة فشار دوگانه به منطقة دارای فشار زیستمحیطی و بعد از آن منطقة دارای فشار شهرنشینی و در انتها منطقة عدم فشار در حال افزایش بوده است.https://jtcp.ut.ac.ir/article_88054_ec9c515d04501b0341607aaa7c610696.pdfدانشگاه تهرانمجله علمی " آمایش سرزمین "2008-704714220220923A Meta-Analysis of the Factors Effective on Placemaking the Contemporary Knowledge and Innovation Spacesفراتحلیل مؤلفههای مؤثر بر مکانسازی فضاهای دانش و نوآوری معاصر4915228934010.22059/jtcp.2022.347618.670341FAبهارهبهرادانشجوی دکتری شهرسازی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایرانمحمدرضاپورجعفراستاد، دانشکدة هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایرانمجتبیرفیعیاناستاد، دانشکدة هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایرانJournal Article20220806After the implementation of the contemporary knowledge and innovation spaces as the driver of economic growth and the long-term development of cities and regions, this idea has come under criticisms, especially due to its compliance with capitalist structures. In practice, the problem is that the attractiveness of life, work, and recreation in these spaces is purely accompanied by the consideration of the needs of creative layers of society with a mercantilist view and through sacrificing many primarily qualitative and secondarily contextual indices. Therefore, although these recently found arenas have received positive global attention, they face some challenges. One of these challenges is the low quality of places in the neighborhoods entailing contemporary knowledge and innovation spaces. Therefore, the purpose of this study was the attainment of qualitative factors of the placemaking mechanisms and urban policymaking of contemporary knowledge and innovation spaces as well as the development of the existing conceptual framework to respond to the criticisms in this regard. The research method was the qualitative and quantitative content analysis of the related documentary data and provision of an answer to the nature of the palcemaking factors using unlimited classical meta-analysis of Persian and English resources, including the scientific-research articles, theses and dissertations, books, and reports, and then coding and counting the frequency of the analysis units. At the end, the meta-analysis of the resources led to the identification of 21 conceptual labels for contemporary knowledge and innovation spaces in the form of four dimensions of characteristic, form, performance, and image. Consequently, it seems that consideration of the requirements of placemaking the related spaces – including accessibility, participation, investment, acceptance, social liveliness, dynamism in activities, and integration – can help increase the quality of knowledge and innovation spaces in the contemporary era.با عملی شدن ایدة فضاهای دانش و نوآوری معاصر، به مثابة محرک رشد اقتصادی و توسعة بلندمدت شهرها و مناطق، این ایده با انتقاداتی بهویژه به دلیل انطباق با ساختارهای سرمایهداری مواجه بوده است. که جذابیت زیست و کار و تفریح در این فضاها صرفاً با در نظر گرفتن نیازمندیهای اقشار خلاق با نگاهی سوداگرانه و با قربانی کردن بسیاری از شاخصهای اولاً کیفی و دوم زمینهمند همراه میشود. بنابراین این نواحی نوظهور، در عین روبهرو شدن با اقبال جهانی، با چالشهایی دستوپنجه نرم میکنند که یکی از آنها کیفیت پایین مکانها در محلههای حامل فضاهای دانش و نوآوری معاصر است. بنابراین، هدف پژوهش حاضر دستیابی به مؤلفههای کیفی سازوکارهای مکانسازی و سیاستگذاری شهری فضاهای دانش و نوآوری معاصر و توسعة چارچوب مفهومی موجود در پی انتقادات وارد در این زمینه است. روش تحقیق تحلیل محتوای کیفی و کمّی دادههای اسنادی مرتبط و پاسخ به چیستی مؤلفههای مکانسازی با استفاده از فراتحلیل کلاسیک منابع فارسی و انگلیسی شامل مقالات علمیـ پژوهشی و پایاننامهها و کتب و گزارشها بدون اعمال محدودیت و سپس کدگذاری و شمارش فراوانی واحدهای تحلیل ب بوده است. در نهایت حاصل فراتحلیل منابع 21 برچسب مفهومی برای مکانسازی فضاهای دانش و نوآوری معاصر در قالب 4 بُعد ویژگی، فرم، عملکرد، تصویر طبقهبندی شده است. در نتیجه، چنین به نظر میرسد که توجه به الزامات مکانسازی فضاهای مربوطه از جمله دسترسیپذیری، مشارکت، سرمایهگذاری، پذیرش، سرزندگی اجتماعی، پویایی در فعالیتها، و اختلاط میتواند موجب کیفیت هر چه بیشتر فضاهای دانش و نوآوری در عصر حاضر باشد.
https://jtcp.ut.ac.ir/article_89340_a464c26ccde21fbe247b7ecd7a3e3781.pdfدانشگاه تهرانمجله علمی " آمایش سرزمین "2008-704714220220923Developing Scenarios of Geographic Interaction in Critical Infrastructure During Urban Hazards in Ahvazتدوین سناریوهای اندرکنش جغرافیایی در زیرساختهای حیاتی حین مخاطرات شهری در اهواز5235428930910.22059/jtcp.2022.347891.670345FAمصطفیمحمدی ده چشمهدانشیار گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشکدة ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایرانمحمد علیفیروزیاستاد گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشکدة ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایرانعلیرضاپرویزیاندانشجوی دکتری جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشکدة ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایرانJournal Article20220731In recent years, the infrastructure systems have been mostly failed due to the increase in natural or manmade disasters as well as the internal and external dependencies among system components. The mutual infrastructure dependencies might cause more vulnerability and bring about cascading failures. The main objective of this study was to develop scenarios of geographic interaction in critical infrastructure during urban hazards in Ahvaz. The study was developmental-applied in terms of purpose, while in terms of methodology, it was descriptive-analytical done based on field study and document analysis. The study indices were extracted and related via combining the results of expert opinion and existing records. To develop scenarios, after identifying the variables, the key factors affecting each topic were specified, and then various conditions were defined for each variable. The identification of driving forces in Ahvaz infrastructures interaction was done using models such as “cross-impact analysis” using MICMAC software. In order to identify, analyze, and adopt selected scenarios, cross-impact balance analysis was run in ScenarioWizard software. The inspection of scenario screen in ScenarioWizard software showed that from among 80 existing settings of critical infrastructure spatial interaction drivers, 26 cases (32.5 percent) were in statistic form and 25 cases (3.125 percent) in critical conditions.در سالهای اخیر، سیستمهای زیرساختی، به دلیل افزایش بلایای طبیعی یا انسانساز و به دلیل وابستگیهای داخلی و خارجی بین اجزای سیستم، غالباً دچار اختلال شدهاند. وابستگیهای متقابل زیرساختی ممکن است آسیبپذیری بیشتری ایجاد کند و باعث خرابیهای آبشاری شود. هدف کلی پژوهش حاضر تدوین سناریوهای اندرکنش جغرافیایی زیرساختهای حیاتی حین مخاطرات شهری در اهواز بود. این پژوهش به لحاظ هدف توسعهایـ کاربردی و از نظر روششناسی توصیفیـ تحلیلی مبتنی بر مطالعات و بررسیهای میدانیـ اسنادی است. شاخصهای پژوهش بر اساس تلفیق نتایج آرای خبرگان و سوابق موجود استخراج و ارتباطسنجی شد. برای سناریونگاری بعد از شناسایی متغیرها، ابتدا عوامل کلیدی مؤثر بر موضوع مشخص و سپس برای هر یک از متغیرها وضعیتهای مختلفی تعریف شد. شناسایی نیروهای پیشران و مؤثر در اندرکنش زیرساختهای شهر اهواز با استفاده از مدلهایی نظیر «تحلیل اثرهای متقاطع» و نرمافزار «میکمک» انجام شد. جهت شناسایی و تحلیل و گزینش سناریوهای منتخب از تحلیل بالانس اثرهای متقابل در نرمافزار سناریوویزارد استفاده شد. بررسی صفحۀ سناریو در نرمافزار سناریوویزارد نیز نشان میدهد از مجموع 80 وضعیت موجود پیشرانهای اندرکنش مکانی زیرساختهای حیاتی تعداد 26 حالت (5/32 درصد) وضعیت مطلوب، تعداد 29 حالت (25/36 درصد) وضعیت ایستا، تعداد 25 حالت (25/31 درصد) وضعیت بحرانی دارند.https://jtcp.ut.ac.ir/article_89309_15427893f8ab100608a0048c7dff5aea.pdfدانشگاه تهرانمجله علمی " آمایش سرزمین "2008-704714220220923Zoning the Vulnerability of Urban Areas to Earthquake: The Case Study of Urmia Cityپهنهبندی آسیبپذیری مناطق شهری در برابر زلزله (مطالعة موردی: شهر ارومیه)5435698743410.22059/jtcp.2022.337834.670300FAرضاقادریاستادیار گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه پیام نور، ارومیه، ایرانقاسمفرهمنددکتری آبوهواشناسی شهری، دانشگاه شهید بهشتی تهران، ایرانJournal Article20220228The risk of earthquake always influences the human communities and inflicts irreparable damages to them. Therefore, preparation against this crisis through the identification and elimination of vulnerable parts is effective in reducing the damages of earthquakes. As Iran is located on one of the two major seismic belts of the world and has many faults, the occurrence of earthquake in the Iranian plateau is natural. Iran is among the top ten countries with the highest rates of earthquakes. Urmia city, which is located on the skirts of Zagros mountain range, is not an exception in this regard, and every year many earthquakes with different intensities occur in this city. Therefore, in order to confront the foregoing issue, we need precise studies regarding construction and safety. In this study, to evaluate the rate of vulnerability to earthquakes, the effective parameters were identified and then were weighted using fuzzy hierarchical analysis. The vulnerability map was prepared using index and fuzzy logic overlay method for Urmia statistical blocks and was presented in the spatial information system environment. The obtained results indicated the vulnerability of nearly 50 percent of the city area to earthquake (i.e., 151574 m<sup>2</sup>), with .005 percent having a very high vulnerability grade and .40 percent (i.e., 11538359 m<sup>2</sup>) a high vulnerability grade to earthquake.خطر زلزله همواره جوامع بشری را تحت تأثیر خود قرار میدهد و خسارات جبرانناپذیری به این جوامع وارد میآورد. بنابراین، آمادگی مقابله با این بحران از طریق شناسایی نقاط آسیبپذیر و برطرف کردن آنها در جهت کاهش آسیبهای ناشی از زلزله مؤثر است. با توجه به واقع شدن ایران روی یکی از دو کمربند زلزلهخیز جهان و وجود گسلهای فراوان، وقوع زلزله در فلات ایران امری طبیعی است. ایران جزء ده کشور زلزلهخیز دنیاست. بهتبع، شهر ارومیه نیز، به دلیل قرارگیری در دامنة رشتهکوههای زاگرس، از این قائده مستثنی نیست و هر ساله شاهد تعداد زیاد لرزه با شدتهای متفاوت است. از این رو، برای مقابله با مشکل یادشده، به مطالعات دقیق در حوزههای ساختوساز و ایمنی بیشتر نیاز است. در این پژوهش، به منظور ارزیابی شدت آسیبپذیری از زلزله، پارامترهای مؤثر شناسایی و با استفاده از فرایند تحلیل سلسلهمراتبی فازی وزندهی شدند. نقشة آسیبپذیری به روش همپوشانی شاخص و منطق فازی برای بلوکهای آماری شهر ارومیه تهیه و به صورت بصری در محیط سیستم اطلاعات مکانی ارائه شدند. نتایج بهدستآمده حاکی از آسیبپذیری حدود 50 درصد از سطح شهر در مقابله با زلزله است. به بیان دقیقتر حدود 151574 متر مربع، یعنی 005/0 درصد، دارای گرید آسیبپذیری بسیار زیاد و 11538359 متر مربع، با میزان بالغ بر 40/0 درصد، در مقابل زلزله دارای گرید آسیبپذیری زیاد است.https://jtcp.ut.ac.ir/article_87434_90d40428c29ed20d8b504bc6a70f3fc1.pdfدانشگاه تهرانمجله علمی " آمایش سرزمین "2008-704714220220923Examining the Vulnerability of Urban Areas to Earthquake Risk Based on the IHWP Model: The Case Study of District 6 of Ahvaz Metropolisآسیبپذیری نواحی شهری در برابر خطر وقوع زلزله بر اساس مدل IHWP (مطالعة موردی: نواحی منطقة 6 کلانشهر اهواز)5715948702410.22059/jtcp.2022.335903.670284FAعلیرضاپرویزیاندانشجوی دکتری جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایرانسعیدملکیاستاد رشته جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایرانJournal Article20211214The disasters of recent years indicate that communities and individuals are getting increasingly vulnerable and risks are progressively growing. Nonetheless, the need to reduce risks and vulnerabilities are often ignored up until the occurrence of disasters. In the study at hand, which was done based on the descriptive-analytical method, it was tried to examine and predict the vulnerability perspective of the areas located within District six of Ahvaz metropolis during a potential earthquake based on the main purpose of this study. The theoretical data of the study was collected through library research method. After the extraction of the related indices, the spatial analysis of each index was carried out through fuzzy Delphi method, IHWP vulnerability model, and GIS software analyses. The analysis of the findings illustrated that considering the first and second priorities of the crises management, 15.03 percent of all areas of the district under study are highly vulnerable to earthquake. That is to say, in case of a strong earthquake in the district, they will be vulnerable. The study concluded that the physical qualities of the building are as important as the factors such as land use, population density, and time of earthquake occurrence. These have all effective roles in the vulnerability rate and the rescue activities.بلایای اتفاقافتاده در سالیان اخیر بیانگر این موضوع است که جوامع و افراد به صورت فزایندهای آسیبپذیرتر شده و ریسکها نیز افزایش یافتهاند. با این حال، کاهش ریسک و آسیبپذیری اغلب تا بعد از وقوع سوانح نادیده انگاشته میشوند. در پژوهش حاضر، که به شیوة توصیفیـ تحلیلی به انجام رسیده، سعی شده نمای آسیبپذیری نواحی منطقة 6 کلانشهر اهواز، در زمان وقوع زلزلة احتمالی، پیشبینی و بر اساس هدف اصلی این پژوهش بررسی شود. دادههای نظری پژوهش به روش کتابخانهای جمعآوری شده و پس از استخراج شاخصها تحلیل مکانی هر شاخص با استفاده از مدل دلفی فازی و مدل آسیبپذیری IHWP و تحلیلهای نرمافزار GIS به دست آمد. تحلیل یافتهها نشان داد با احتساب اولویتهای اول و دوم مدیریت بحران 03/15 درصد از کل کاربریهای منطقة مورد مطالعه بهشدت آسیبپذیر است؛ بدین معنی که در صورت وقوع زلزلهای شدید در منطقه آسیبپذیر خواهد بود. در این تحقیق به این نتیجه دست یافتیم که ویژگیهای کالبدی ساختمان به اندازة عواملی مانند کاربری زمین، تراکم جمعیت، و زمان وقوع زلزله اهمیت دارد که در میزان آسیبپذیری و فعالیتهای امداد و نجات نقش مؤثری دارد.https://jtcp.ut.ac.ir/article_87024_1809b12d52cf6946f2d4ceeeb93fd3ef.pdfدانشگاه تهرانمجله علمی " آمایش سرزمین "2008-704714220220923Examining and Modeling the Changes in the Gardens Neighboring Lake Urmia During the Past Thirty Yearsبررسی و مدلسازی روند تغییرات باغهای حاشیة دریاچة ارومیه طی سی سال گذشته5956218901010.22059/jtcp.2022.345470.670332FAصیاداصغری سراسکانروداستاد، دانشکدة علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایرانمحمدعلیپورفتحعلیدانشجوی کارشناسیارشد، دانشکدة علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایرانمریممحمدزاده شیشه گراندانشجوی دکتری، دانشکدة علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایرانJournal Article20220711This study aimed at evaluating the supervised pixel-based classification of the maximum likelihood in the examination of the climactic changes of the Urmia Lake catchment area in 1-, 6-, 10-, and 14-year spans and then evaluating and modeling the changes in the gardens neighboring Lake Urmia during a 30-year span and its role in the changes at Lake Urmia water level. In this study, first the Landsat images of the years 1990, 2000, 2014, 2020, and 2021 were downloaded. Then, using the ENVI5.3 software, a classification was made based on the maximum likelihood method. Next, the IDRISSI TERRSET software and CA-MARKOV model were used to model conditions for the year 2051. This model was then analyzed in the GIS software. It was found that the classification based on the maximum likelihood method has been an appropriate one. The results of this classification showed that overall, the maximum changes from 1990 to 2021 has been related to the irrigated gardens and fields. In this period, 3495 square kilometers have been added to these lands, i.e., the number has doubled. Modeling the 2051-year conditions in the light of the transition probability matrix showed that the maximum likelihood of land use changes is in the irrigated garden and farm use. On the other hand, the modeling in this study indicated that there has been a reduction in the expanse of irrigated gardens and fields as well as salt lands in the region. Finally, the model predicted an increase in water area in 2051.ارزیابی طبقهبندی نظارتشدة پیکسل پایة حداکثر احتمال در بررسی تغییرات اقلیمی حوضة آبریز دریاچة ارومیه در بازة زمانی دهساله، چهاردهساله، ششساله، و یکساله و سپس ارزیابی و مدلسازی تغییرات باغهای حاشیة دریاچة ارومیه در بازة زمانی سیساله و نقش آن در تغییرات سطح آب دریاچة ارومیه است. در این پژوهش ابتدا تصاویر ماهوارهای لندست برای سالهای 1990، 2000، 2014، 2020، و 2021 دانلود شد. سپس با استفاده از نرمافزار ENVI5.3 طبقهبندی به روش حداکثر احتمال انجام و سپس با استفاده از نرمافزار IDRISSI TERRSET و مدل CA-MARKOV برای سال 2051 مدلسازی انجام شد و در برنامة GIS مدلسازی انجامشده مورد بررسی قرار گرفت. طبقهبندی به روش حداکثر احتمال طبقهبندی مناسبی است و نتایج حاصل از این طبقهبندی نشان داد در مجموع بیشترین میزان تغییرات را کاربری باغات و مزارع آبی طی بازة زمانی 1990 تا 2021 داشته است که تغییر آن نسبت به سی سال گذشته 3495 کیلومتر مربع، به میزان بیش از دو برابر، روند صعودی داشته است و پس از مدلسازی برای سال 1431 نتیجه حاصل شد که با توجه به ماتریس احتمال انتقال سال 1431 بیشترین میزان احتمال انتقال در کاربری باغات و مزارع آبی است و از طرفی مدلسازی در این مطالعه نشان میدهد کاهش مساحت در کاربریهای باغات و مزارع آبی و شورهزار در منطقه رخ داده است که از طرفی هم پهنة آبی در سال 1431 با روند افزایشی پیشبینی شده است.https://jtcp.ut.ac.ir/article_89010_8115e2721de29d46baafdbe74499ce60.pdfدانشگاه تهرانمجله علمی " آمایش سرزمین "2008-704714220220923The Presentation of the Optimal Smart City Model From the Viewpoint of Sustainable Urban Development: The Case Study of Shahr-e Rayارائة الگوی بهینة شهر هوشمند از منظر توسعة پایدار شهری (مطالعة موردی: شهر ری)6236498950510.22059/jtcp.2022.346547.670338FAفاطمه الساداتشمس نجفیدانشجوی دکتری گروه جغرافیا، واحد سمنان، دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایرانسعیدکامیابیدانشیار گروه جغرافیا، واحد سمنان، دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایرانعباسارغاندانشیار گروه جغرافیا، واحد سمنان، دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایرانJournal Article20210806The progress of smartening cities on the one hand and the requirements of urban sustainability on the other hand have paved the way for transition to the sustainable smart city. The study at hand was carried out to present an optimal model of smart city from the viewpoint of sustainable urban development. This study was an applied research project in terms of purpose and a cross-sectional survey in terms of research method and data collection timespan. The statistical population included urban management managers and experts. The optimal sample size was determined to be 384 using Morgan’s table and the participants were selected via simple random sampling method. The data was collected through a questionnaire that had been validated through construct, convergent, and divergent validity measures. Using Cronbach’s alpha and combined reliability measures, the dependability of the questionnaire was confirmed. To validate the smart city model from the viewpoint of sustainable urban development, the partial least squares regression and Smart PLS software were used. According to the obtained results, the smart urban infrastructure and smart governance are the two cornerstones of the model that have the strongest effects on the creation of a smart city based on sustainable development. The effectiveness rate is decreased in the subsequent levels and the variables at the same level show mutual interaction. By affecting the smartening of transportation and influencing the technology-based smart businesses, these factors lay support to smart economy and environment. Then, through smart structures and smart people, the sustainable urban development can be attained, which in turn leads to smartening the city.پیشرفت هوشمندسازی شهرها از یک سو و الزامات پایداری شهری زمینه را برای گذار به سوی شهر هوشمند پایدار فراهم کرده است. مطالعة حاضر با هدف ارائة الگوی بهینة شهر هوشمند از منظر توسعة پایدار شهری انجام شد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش و بازة زمانی گردآوری دادهها یک پژوهش پیمایشیـ مقطعی است. جامعة آماری شامل مدیران و کارشناسان مدیریت شهری است. حجم نمونه با استفاده از جدول مورگان 384 نفر برآورد شد و نمونهگیری با روش تصادفی ساده انجام گرفت. ابزار گردآوری دادهها پرسشنامه بود که با روش روایی سازه، روایی همگرا، و روایی واگرا اعتبارسنجی شد. با استفاده از آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی نیز قابلیت اعتماد پرسشنامة مطلوب ارزیابی شد. برای اعتبارسنجی الگوی شهر هوشمند از منظر توسعة پایدار شهری از روش حداقل مربعات جزئی و نرمافزار Smart PLS استفاده شد. بر اساس نتایج بهدستآمده زیرساختهای شهری هوشمند و حکمروایی هوشمند دو عنصر زیربنایی الگو هستند که بیشترین تأثیر را در ایجاد شهر هوشمند مبتنی بر توسعة پایدار دارند. به همین ترتیب از میزان تأثیرگذاری در سطوح بعد کاسته میشود و متغیرهای همسطح دارایتعامل متقابل با هم هستند. این عوامل با تأثیر بر هوشمندسازی حملونقل و تجارتهای هوشمند مبتنی بر فناوری به اقتصاد هوشمند و محیط زیست هوشمند کمک میکنند. در ادامه از طریق سازههای هوشمند و مردم هوشمند میتوان به توسعة پایدار شهری دست یافت. توسعة پایدار شهری به هوشمندسازی شهر ختم شود.
https://jtcp.ut.ac.ir/article_89505_05fc9e1390390f871111e162aee68d19.pdfدانشگاه تهرانمجله علمی " آمایش سرزمین "2008-704714220220923The Exploration of the Process of Urban Area Development From Four Perspectives: The Case Study of Qazvin Urban Areaواکاوی فرایند تکوین منطقة شهری: چهار چشمانداز (مورد مطالعه: منطقة شهری قزوین)6516778959410.22059/jtcp.2022.345021.670330FAالهامعباسی ورکیدکتری، دانشکدة علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایرانرقیهگودرزوند چگینیکارشناسارشد، دانشکدة علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایرانJournal Article20220702The purpose of this study was examining the course of development of Qazvin urban area in order to optimize the decisions of related authorities to enhance sustainable spatial efficiency and exploitation. Through a meta-analysis, four urban area perspectives were extracted, including natural-cultural, administrative-political, functional, and communicative. This was then followed by a theoretical conclusion. GIS spatial statistics were used for the analysis purposes. The results indicated the presence of only the physical and political perspective. The administrative-political perspective of urban area (as the only formal area) and functional urban area (only in an informal manner) were identified as the urban perspectives of Qazvin. The investigation of the natural-cultural perspective of Qazvin urban area led to the identification of southern Alborz area, which based on water resources approximately conforms to the political borders of Qazvin province. Due to its use as a crossroads, this area does not have cultural coherence, and its closeness to the political capital of Iran has made its environmental conditions critical and has changed the role of this area. To solve these problems, it is suggested that first an ecological planning is done as the basis of spatial planning and development decisions. Moreover, due to the cultural inconsistency of Qazvin area, it is suggested to adopt creation of identity through regional governance. Moreover, the economic areas resulting from functionally connected areas should be enhanced and directed in the light of the ecological conditions of the area. Although the application of neo-regionalism viewpoint at transnational level is not possible due to the specific political conditions of Iran, its application in regional and local levels seems to be unavoidable in order to reduce ecologic crisis (water resources) and enhance identity creation in Qazvin urban area.هدف از این تحقیق بررسی سیر تکوین منطقة شهری قزوین به منظور بهینه کردن تصمیمات مسئولان برای ارتقای کارایی و بهرهبرداری پایدار فضایی بود. از نظر روششناسی، به کمک فراتحلیل، چهار چشمانداز طبیعیـ فرهنگی، اداریـ سیاسی، عملکردی، و ارتباطی منطقة شهری استخراج و جمعبندی نظری شد. برای تجزیهوتحلیل نیز از آمار فضایی Gis استفاده شد. یافتهها حاکی از وجود نگرش صرفاً کالبدی و سیاسی بود. چشمانداز اداریـ سیاسی منطقة شهری (تنها منطقة رسمی) و منطقة شهری عملکردی (بهرغم وجود به صورت غیررسمی) به عنوان مناطق شهری شناساییشده منطقة قزویناند. در بررسی چشمانداز طبیعیـ فرهنگی منطقة شهری قزوین، منطقة البرز جنوبی شناسایی شد. ا ین منطقه به علت موقعیت چهارراهی از انسجام فرهنگی برخوردار نیست و مجاورت با مرکز سیاسی کشور باعث بحرانی شدن حیات زیستی آن و تغییر نقش منطقه شده است. نتایج نشان داد ابتدا باید برنامهریزی اکولوژیکـ محور به منزلة مبنای تصمیمات برنامهریزی و توسعة فضایی صورت گیرد و با توجه به عدم انسجام فرهنگی منطقة قزوین اقدام به هویتبخشی از طریق حکمروایی منطقهای شود. سپس باید مناطق اقتصادی برآمده از مناطق همپیوند عملکردی را با توجه به شرایط اکولوژیک منطقه تقویت و جهتدهی کرد. اگرچه کاربست نگرش نومنطقهگرایی در سطح فراملی بنا بر شرایط خاص سیاسی ایران امکانپذیر نیست، کاربست آن در سطح منطقهای و محلی به منظور کاهش بحران اکولوژیکی (منابع آب) و هویتبخشی به منطقة شهری قزوین امری اجتنابناپذیر جلوه میکند.
https://jtcp.ut.ac.ir/article_89594_fec5a76d3f5fb3cd89712c6d19bcce41.pdfدانشگاه تهرانمجله علمی " آمایش سرزمین "2008-704714220220923An Analysis of the Vulnerability of Tehran Urban Blocks to Earthquake Via Designing and Implementing a Location-Base Modelتحلیل آسیبپذیری بلوکهای شهری تهران در برابر زلزله با استفاده از طراحی و اجرای یک مدل مکانـ مبنا6797088998910.22059/jtcp.2022.347421.670340FAرسولافسریاستادیار، گروه شهرسازیـ پدافند غیرعامل، دانشگاه عالی دفاع ملی، تهرانساماننادی زاده شورابهدانشجوی دکتری، گروه سنجش از دور و GIS، دانشکدة جغرافیا، دانشگاه تهران، تهرانJournal Article20220821The vulnerability appraisal is one of the prerequisites of risk analysis in disaster management. Vulnerability to earthquake, especially in urban areas, has increased over years due to the existence of complex urban structures and rapid development. In order to take preemptive measures and reduce the damages of earthquake, the determination of vulnerable areas and implementation of necessary measures seem inevitable. Accordingly, the present study set out to examine the vulnerability of Tehran urban blocks via a location-base model. To attain this objective, first the criteria effective on the evaluation of earthquake vulnerability were divided into three groups, namely exposure, sensitivity, and adaptation capability (16 location criteria in general). Using the expert opinions and network analysis model, the importance of each of the criteria was determined. Fuzzy functions and ordered weighted averaging method were used to normalize the criteria map and develop vulnerability maps under various scenarios. Finally, the sensitivity analysis of the criteria was carried out. The results showed that vulnerable population density and average slope were the criteria with the most and least importance, respectively. The vulnerability maps demonstrated that the areas to the north of the area under study are in the vulnerable class under all scenarios. The stability and dependability of the output results were assessed using sensitivity analysis. The results indicated that changing the weight of the criteria does not have a significant effect on the model outputs, a finding that clearly proves the stability of the model.ارزیابی آسیبپذیری یکی از پیشنیازهای تحلیل ریسک در مدیریت بلایاست. آسیبپذیری در برابر زلزله بهویژه در مناطق شهری در طول سالیان متمادی به دلیل وجود ساختارهای پیچیدة شهری و توسعة سریع افزایش یافته است. به منظور انجام دادن اقدامات پیشگیرانه و کاهش خسارات ناشی از زلزله، تعیین مناطق آسیبپذیر و اندیشیدن به تمهیدات لازم ضروری به نظر میرسد. بنابراین، هدف از این مطالعه بررسی آسیبپذیری بلوکها شهری در تهران با استفاده از یک مدل مکانـ مبنا بود. برای نیل به این هدف، ابتدا معیارهای مؤثر جهت ارزیابی آسیبپذیری زلزله در سه گروه در معرض قرار گرفتن، حساسیت، و ظرفیت انطباقپذیری (مجموعاً 16 معیار مکانی) قرار گرفتند. با استفاده از نظر کارشناسان و مدل فرایند تحلیل شبکهای اهمیت هر یک از معیارها مشخص شد. از توابع فازی و مدل روش میانگین وزنی مرتبشده به ترتیب جهت نرمالسازی نقشة معیارها و تهیة نقشههای آسیبپذیری در سناریوهای مختلف استفاده شد. در نهایت آنالیز حساسیت معیارها انجام شد. نتایج نشان داد معیارهای تراکم جمعیت آسیبپذیر و میانگین شیب به ترتیب دارای بیشترین و کمترین اهمیتاند. نقشههای آسیبپذیری مختلف نشان داد مناطق شمالی منطقة مورد مطالعه در همة سناریوها در کلاس آسیبپذیری قرار دارند. پایداری و قابلیت اطمینان نتایج خروجی با روش آنالیز حساسیت ارزیابی شد. نتایج نشان داد تغییر وزن معیارها تأثیر قابل توجهی بر خروجیهای مدل ندارد و بهوضوح پایداری مدل پیشنهادی را اثبات میکند.https://jtcp.ut.ac.ir/article_89989_6dd0c880f0ad0a9a7d36742cd91c2dad.pdf