بررسی روند تغییرات سنجه های سیمای سرزمین با استفاده از روش تحلیل گرادیانت شهری- روستایی (مطالعه موردی: کلانشهر تهران)

جوزی, سید علی; رادین مجد, گل آذین; حجازی, رخشاد; امیری, محمد جواد; غفارزاده, حمیدرضا

doi:10.22059/jtcp.2021.326563.670236

بررسی روند تغییرات سنجه های سیمای سرزمین با استفاده از روش تحلیل گرادیانت شهری- روستایی (مطالعه موردی: کلانشهر تهران)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

¹ دانشگاه آزاد اسلامی - واحد شمال تهران

² گروه محیط زیست، دانشکده علوم و فنون دریایی، دانشگاه آزاد واحد تهران شمال، تهران ، ایران

³ استادیار گروه محیط زیست، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، تهران ، ایران

⁴ استادیار -دانشکده محیط زیست دانشگاه تهران، تهران، ایران

⁵ استادیار، گروه اقتصاد محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، ایران

10.22059/jtcp.2021.326563.670236

چکیده

مقدمه: کشف تغییرات الگوی سیمای سرزمین در مناطق شهری برای حفظ امنیت محیط زیست و تشویق به توسعه پایدار از اهمیت بالایی برخوردار است. در این میان با توجه به ظرفیت سنجه‌های فضایی برای توصیف ساختار سیمای سرزمین، می توانند یک ابزار ارزشمند برای شناسایی الگوهای رشد در کلانشهرها باشند.
هدف: هدف از این تحقیق تحلیل گرادیانت شهری- روستایی سنجه های سیمای سرزمین در کلانشهر تهران در سال 2018 و آنالیز روند تغییرات آنها به منظور بررسی تغییرات مکانی-زمانی الگوی سیمای سرزمین است.
روش: برای محاسبه سنجه ها روش پنجره متحرک در دو سطح سیمای سرزمین و کلاس به کار گرفته شد. برای این منظور از تصاویر ماهواره لندست 8 استفاده و پوشش زمین در چهار طبقه انسان‌ساخت، اراضی باز، پوشش گیاهی و آب به صورت نظارت شده طبقه بندی شد. برای تحلیل گرادیانت ترانسکت هایی با ابعاد Km4*4 Km در چهار جهت مرکز- شمال‌شرق، مرکز– جنوب غرب، مرکز- شمال غرب و مرکز- جنوب غرب، به مرکزیت منطقه 12 شهرداری تهران در نرم افراز GIS 10.2 هدایت شد.
یافته ها: یافته ها نشان داد در سطح سیمای سرزمین با نزدیک شدن به مرکز تجاری کلانشهر تهران تعداد و تراکم لکه ها افزایش و به سمت روستا شاخص متوسط شکل سیمای سرزمین تغییرات نسبتاً یکنواختی دارند. در سطح کلاس نیز با افزایش فاصله از مرکز تجاری کلانشهر تهران درصد سیمای سرزمین لکه های انسان‌ساخت و اراضی باز در حال افزایش و لکه های پوشش گیاهی در حال کاهش است.
نتیجه: توسعه شهری موجب افزایش تراکم لکه ها در سیمای سرزمین شده است. به طوری که در ترانسکت مرکزی پیوستگی سیمای سرزمین کاهش و از هم گسیختگی اجزای ساختاری سیمای سرزمین افزایش یافته است. تغییر کاربری اراضی باعث گسترش شهر به سمت روستا و تاثیر منفی بر پوشش گیاهی و منابع آبی شده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات