عوامل محیطی اثرگذار بر شکل‌گیری و گسترش استارت‌آپ‌های نوپا در استان خراسان شمالی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

گروه مدیریت سرزمین، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران

10.22059/jtcp.2026.403622.670526

چکیده

استارت‌آپ‌های نوپا از مهم‌ترین عوامل توسعۀ اقتصادی و کاهش بیکاری در مناطق کمترتوسعه‌یافته محسوب می‌شوند و شکل‌گیری و گسترش آن‌ها به میزان زیادی متأثر از شرایط محیطی و فضایی است. هدف پژوهش حاضر تبیین عوامل محیطی اثرگذار بر شکل‌گیری و گسترش استارت‌آپ‌های نوپا در استان خراسان شمالی با استفاده از تحلیل‌های کمّی و فضایی است. پژوهش از نظر هدف، توصیفی و از نظر روش، توصیفی‌ـ پیمایشی با رویکرد کمّی است. داده‌ها از طریق مطالعات کتابخانه‌ای، مصاحبه با خبرگان و داده‌های مکانی گردآوری شده است. برای تحلیل الگوهای فضایی از شاخص خودهمبستگی فضایی موران و مدل رگرسیون وزنی جغرافیایی (GWR) در محیط GIS استفاده شد. شاخص‌های مورد بررسی شامل باران، خاک گسل، کاربری اراضی، مناطق روستایی، و خطوط ریلی بود. نتایج شاخص موران نشان داد که توزیع فضایی استارت‌آپ‌ها در استان تصادفی نبوده و دارای الگوی خوشه‌ای معنادار است. نتایج مدل GWR بیانگر آن است که از مجموع هشت شهرستان استان، سه شهرستان بجنورد، شیروان، و اسفراین دارای خودهمبستگی فضایی مثبت و متوسط با شاخص‌های محیطی هستند و بالاترین ظرفیت را برای توسعۀ استارت‌آپ‌ها دارند. در مقابل، دو شهرستان راز و‌ جرگلان و فاروج دارای خودهمبستگی فضایی منفی و شرایط نامساعد هستند و سه شهرستان جاجرم، گرمه، و مانه و سملقان وضعیت متوسط تا ضعیف را نشان داده‌اند. در مجموع، نتایج کمّی نشان می‌دهد که حدود ۳۷ درصد شهرستان‌های استان از شرایط فضایی مناسب برای توسعۀ استارت‌آپ‌ها برخوردارند. یافته‌ها بر ضرورت بهبود زیرساخت‌ها، تقویت مراکز نوآوری و حمایت هدفمند از شهرستان‌های مستعد برای دستیابی به توسعۀ متوازن منطقه‌ای تأکید دارد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


اشرفی، یکتا و فهیمی‌فر، فاطمه (1390). بررسی شاخص‌های بهبود فضای کسب‌وکار با تأکید بر جایگاه ایران. بررسی مسائل و سیاستهای اقتصادی، دوره 11 (شماره 11)، 7ـ 24.
بختیاری، صادق و شایسته، افسانه (1391). بررسی تأثیر بهبود فضای کسب‌وکار بر رشد اقتصادی در کشورهای منتخب با تأکید بر ایران، علوم اقتصادی، دوره 6، (شماره19)، 175ـ 204.
شیرکوند، سعید و ترک‌نژاد، احمد (1390). بررسی عوامل مؤثر بر سنجش و بهبود فضای کسب‌وکار در ایران. ناشر: واحد آموزش و انتشارات اتاق بازرگانی و صنایع و معادن تهران
صالح‌آبادی، علی (1392). بررسی نقش بازار سرمایه در بهبود فضای کسب‌وکار کشور و امکان ارتقای رتبۀ ایران در رده‌بندی جهانی. اقتصادی، (شماره های 7 و 8)، 19ـ 38.
فرمهینی فراهانی، صدیقه؛ خمسه، عباس و بیات ترک، امیر (1403). واکاوی ابعاد و مؤلفههای مؤثر بر تعیین ارزش استارتآپها با رویکرد ارزشگذاری فناوری سبز. مطالعات مدیریت توسعه سبز، دوره 3، شماره 1، 97-79.
فیضی، کامران و رونقی، محمدحسین (1392). ارزیابی عملکرد هوشمندی کسب‌وکار با استفاده از تحلیل فازی. نشریه رشد فناوری، دوره 9، (شماره 34)، 54.
گریوانی، فاطمه و احمدی شادمهری، محمدطاهر (1394). وضعیت چهار مؤلفۀ کلی محیط کسب‌وکار در استان خراسان شمالی. پژوهش‌ها و سیاست‌های اقتصادی، دوره 23، (شماره 74)، 151ـ 170.
مطالعات استانی طرح توسعۀ کسب‌وکار و اشتغال پایدار استان خراسان شمالی، 1395.
ندافی، راضیه و احمدوند، مصطفی (1396). شناسایی و اولویت‌بندی پیشران‌های توسعۀ کسب‌وکارهای نوپا (استارت‌آپ‌ها) با استفاده از روش‌‌شناسی کیو. توسعۀ کارآفرینی، دوره10 (شماره 3)، 517ـ 534.
نیازی، محسن، فرهادیان، علی و کارکنان نصرآبادی، محمد (1401). استارت‌آپ‌ها و نوآوری اجتماعی. نخستین همایش ملی نوآوری در علوم انسانی و اجتماعی. کاشان.
Bakhtiari, S., & Shayesteh, A. (2012). Studying the Effect of Improving the Business Environment on Economic Growth in Selected Countries with Emphasis on Iran. Economic Sciences, (19), Summer, 175-204. (in Persian)
Alici, E. N., & Cengizoglu, E. (2018). The Effect of Knowledge Management in Start-ups: Ex.
Alvarez, S. A., Barney, J. B., & Anderson, P. (2013). tormingand Exploitiong opportunities: the Implications of Discovery and Creation processes for Enterprene urialand organization al Research. Organization Science, 301 (1), 24- 317.
Ashrafi, Y., & Fahimifar, F. (2011). Investigating indicators of improving the business environment with an emphasis on Iran's position. Economic Journal (Bimonthly Review of Economic Issues and Policies). 11 (11), 7-24. (in Persian)
Behzadfar, M. (2013). Design & planning and urban mainstucture, Shiraz; koshamehe press. (in Persian)
Blank, S. (2012). How to Build a Great Company, Step, the Common Wealth Club of California. 14 August 2012.
Bozic, K., & Dimorski, V. (2019). Busilless intellingence and analytics for value creation: the role of absorptive capacity. International journal of in for Mation Management, 16, g3-103.
Bygrave, W. D., & Zacharakis, A. (2014). Entrepreneurship, 3rd Edition, Hoboken, N J: John Wiley and Sons, Incorporated.
Davidsson, P. (2016). Researching Entreprensurship: Conceptualization and Desing ; 2rd Edition Springer, New Yourk.
Dellermann Bertaud, A. (2001). Metropolis: Ameasare of the spatialorganization of zlarge cities. Availableat: ttp:// alainbertaud. Com.
Dooley, P. P., Levy, Y., Hackney, R. A., & Parrish, J. L. (2018). criticalvalue factors in businessintelligence systemsim plementations, In Anally ticsand data scienee , 55, 78, springer, cham.
Faizi, Kamran; Ronaghi, Mohammad Hossein (2013). Evaluating the performance of business intelligence using fuzzy analysis, Quarterly Journal of Parks and Growth Centers, (34),  54. (in Persian)
Felzensztein, C., & Bagheri, A. (2024). Start-ups’ scaling-up strategies at the regional periphery. International Journal of Entrepreneurial Behavior & Research.‏
Fisher, G. (2012). Effectuation, causation, and Bricolage: abehavioralcomparison of emerging theories in Entrepreneurship Research, enter prenears hip the ory and pracitce, 101,No 5. VL 36, 1019-1051.
Girivani, F., & Ahmadi Shadmehri, M. T. (2015). The status of the four general components of the business environment in North Khorasan Province. Economic Research and Policies, (74), 151-170. (in Persian)
Klapper Bertaud, A. (2004). The sportialorganization of cities: Deliberateoutcome orun fo yeseen consequence? World Development Report, Dynamic Developmentind sustaina bleworld.
Lance, V. (2016). Top 20 Reasons Why Startups Fail (infographic). USA: Forbes.
López, S. M., & Cebrián, M. (2021). The Development of Wind Farm Businesses and the Central Control of the Smart Grid in Spain: Making a Virtue of Necessity. Energies, 14 (20), 6582.‏
Nadafi, R., & Ahmadvand, M. (2017). Identification and prioritization of the drivers of the development of new businesses (start-ups) using Q methodology. Entrepreneurship Development, 10 (3), 517-534. (In Persian). doi: 10.22059/jed.2018.236443.652249.
Niazi, M., Farhadian, A., & Nasrabadi, M. (2022). Startups and Social Innovation. First National Conference on Innovation in Humanities and Social Sciences, Kashan. (in Persian) https://civilica.com/doc/1623226
Provincial Studies of the Business Development and Sustainable Employment Plan of North Khorasan Province, 2016. (in Persian)
Salehabadi, A. (2013). Investigating the role of the capital market in improving the country's business environment and the possibility of improving Iran's rank in the global ranking. Economic, (7, 8), 19-38. (in Persian)
Shirkund, S., Turknejad, A. (2011). Study of the factors affecting the measurement and improvement of the business environment in Iran. (in Persian)