کاربرد روش دلفی در اولویت بندی معیارهای شناسایی مناطق حساس محیط زیستی (مطالعه موردی: استان البرز)

ملکی دولت آبادی, فاطمه; دانه کار, افشین; رفیعی, شاهین; سبحانی, پروانه

doi:10.22059/jtcp.2026.406670.670536

کاربرد روش دلفی در اولویت بندی معیارهای شناسایی مناطق حساس محیط زیستی (مطالعه موردی: استان البرز)

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

فاطمه ملکی دولت آبادی ¹

افشین دانه کار ²

شاهین رفیعی ³

پروانه سبحانی ⁴

¹ گروه محیط زیست، دانشگاه تهران، دانشکده منابع طبیعی، کرج، ایران.

² گروه محیط زیست، دانشگاه تهران، دانشکده منابع طبیعی، کرج، ایران

³ گروه مهندسی مکانیک ماشین‌های کشاورزی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

⁴ گروه محیط زیست، دانشگاه لرستان، دانشکده منابع طبیعی، خرم آباد، ایران.

10.22059/jtcp.2026.406670.670536

چکیده

اهمیت روز افزون مدیریت پایدار سرزمین، حفاظت از سرزمین و همچنین اولویت بندی حفاظتی مناطق به یکی از مسائل ضروری در برنامه ریزی منطقه ای تبدیل شده است. از ملزومات اولویت بندی حفاظتی توجه به مناطق حساس محیط‌زیستی است. به منظور اولویت‌بندی معیارهای شناسایی مناطق حساس محیط‌زیستی در استان البرز از بررسی و جمع بندی 50 منبع خارجی و داخلی 9 معیار و 38 زیرمعیار حاصل شد. معیارها و زیرمعیارهای شناسایی شده در قالب پرسشنامه دلفی برای غربال و اولویت‌بندی در اختیار متخصصان و کارشناسان ذیربط قرار گرفت. نتایج بر اساس ضریب اهمیت نشان داد 9 معیار اصلی شامل آسیب‌پذیری بوم شناختی، مخاطرات انسانی (تعارض‌ها و تهدیدها)، تنوع‌زیستی گیاهی، تنوع‌زیستی جانوری، وابستگی انسانی، اقلیم، ویژگی زمین و مخاطرات طبیعی مشتمل بر 25 زیرمعیار پستانداران، آب سطحی، پرندگان، وضعیت آبی، تخریب زمین، حساسیت زیستگاه، بارش (خشکی)، آب زیرزمینی، عملکرد پوشش گیاهی، حساسیت خاک، تیپ گیاهی، خزندگان، حساسیت سرزمین، مخاطرات آبشناختی، آبزیان، حساسیت گیاهی، مؤلفه‌های اجتماعی، اهمیت تفرجگاهی، دما، انبوهی پوشش گیاهی، اهمیت اقتصادی (کاربری و فعالیت)، ناهمواری، نوع خاک، مدیریت، اهمیت علمی و آموزشی برای شناسایی مناطق حساس محیط‌زیستی استان البرز دارای اهمیت و به ترتیب دارای اولویت هستند.

کلیدواژه‌ها

معیارهای اکولوژیک

معیارهای انسانی

تهدیدهای انسانی

حفاظت سرزمین

مدیریت پایدار سرزمین

موضوعات