تأثیر قیمت زمین بر انتشار دی اکسید کربن در بخش صنعت ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

گروه علوم اقتصادی، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

10.22059/jtcp.2026.409852.670547

چکیده

آلودگی محیط زیست هم‌زمان با تقاضای انرژی جهان افزایش یافته و به بحران انرژی و گرمایش جهانی دامن زده است. دی‌اکسیدکربن یکی از مهم‌ترین گازهای گلخانه‌ای است که 58 درصد از مصرف انرژی جهانی را تشکیل می‌دهد. ازاین‌رو با توجه به اهمیت انتشار گاز دی‌اکسیدکربن، پژوهش حاضر به دنبال بررسی تأثیر قیمت زمین بر انتشار دی‌اکسیدکربن در بخش صنعت ایران، با استفاده از روش رگرسیون کوانتایل در فاصلۀ زمانی فصل اول سال 1390 تا فصل چهارم سال 1402 است. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که در تمامی دهک‌ها، قیمت زمین، ارزش افزودۀ بخش صنعت و نرخ رشد جمعیت شهری تأثیر مثبت و معنی‌دار بر انتشار دی‌اکسیدکربن در بخش صنعت ایران، و مجذور ارزش افزودۀ بخش صنعت تأثیر منفی و معنی‌دار بر انتشار دی‌اکسیدکربن در بخش صنعت ایران دارد. در رابطه با تأثیر مثبت قیمت زمین بر انتشار دی‌اکسیدکربن، نتیجه آن شد که با افزایش قیمت زمین، محدودیت‌های تأمین مالی شرکت‌ها تشدید می‌یابد و از طریق محدود کردن توانایی آن‌ها برای تأمین مالی طرح‌های سازگار با محیط زیست یا اتخاذ فناوری‌های نوآورانه و همچنین سوق دادن آن‌ها به کاهش هزینه‌های تحقیق و توسعه و نیز تکیه بر منابع انرژی ارزان‌تر و کربن‌محور باعث افزایش انتشار دی‌اکسید‌کربن می‌شود. از‌این‌رو با توجه به نتایج به‌دست‌آمده از پژوهش، پیشنهاد می‌شود سیاست‌گذاران اقتصادی، الف) از طریق اعمال سیاست‌های مالیاتی‌ـ ممانعتی، نظیر مالیات بر عایدی سرمایه با هدف کاهش سفته‌بازی در زمین و کاهش ذخیره‌سازی زمین، زمینۀ لازم برای کاهش قیمت زمین و به دنبال آن کاهش انتشار دی‌اکسید‌کربن را فراهم سازند؛ ب) از طریق بهبود کارایی مصرف نهادۀ انرژی در واحدهای تولیدی، زمینۀ رشد اقتصادی همراه با کاهش آلودگی را فراهم سازند؛ ج) برنامۀ توسعۀ شهرها را هماهنگ با مباحث محیط زیست تدوین کنند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


ابوالحسنی، اصغر؛ متقی، سمیرا و فرهادی، احسان (1398). بررسی تحلیلی ارتباط آلودگی محیط زیست و رشد اقتصادی (فرضیۀ کوزنتس) با تأکید بر نقش آموزش. آموزش محیط زیست و توسعۀ پایدار، 8 (1)، 105-116.
امیرنیا، آرام (1402). تأثیر رشد اقتصادی، مصرف انرژی‌های تجدیدناپذیر و شهرنشینی بر انتشار دی‌اکسیدکربن در کشورهای عضو اوپک. پژوهشنامۀ اقتصاد انرژی ایران، 12 (48)، 11-30.
برخورداری، سجاد (1397). هم‌گرایی یا واگرایی در سرانۀ انتشار دی‌اکسیدکربن در بین کشورهای عضو اوپک با تأکید بر کیفیت مقررات و کارایی دولت (رهیافت GMM). تحقیقات اقتصادی، 53 (2)، 279-301.
فهیمی‌فرد، سیدمحمد (1399). بررسی فرضیه‌های زیست‌محیطی کوزنتس (EKC)، پناهگاه آلودگی (PHH) و اثرات بازگشتی نوآوری (REH) در کشورهای گروه D8؛ رهیافت مدل FMOLS. پژوهشنامۀ اقتصاد انرژی ایران، 9(36)، 103-125.
مهرآرا، محسن و شیرمحمدی، پگاه (1398). اثر درآمدهای گردشگری بر نابرابری درآمد با رویکرد رگرسیون پانل کوانتایل (مطالعۀ موردی: منتخب کشورهای در حال توسعه). مطالعات مدیریت گردشگری، 14 (46)، 197-222.
Abolhasani, A., Motaghi, S., & Farhadi, E. (2019). An Analytical Study on the Relationship between Environmental Pollution and Economic Growth (Kuznets Hypotheses) Emphasizing the Role of Education. Quarterly Journal of Environmental Education and Sustainable Development, 8 (1), 105-116. (in Persian)
Amirnia, A. (2023). Impact of Economic Growth, Non-Renewable Consumption and Urbanization on Carbon Dioxide Emissions in OPEC Member Countries. Iranian Energy Economics, 12 (48), 11-30. (in Persian)
Barkhordari, S. (2018). Convergence or Divergence in Per Capita Co2 Emissions among OPEC Countries Focused on Regularity Quality and Government Effectiveness (GMM Approach). Journal of Economic Research, 53 (2), 279-301. (in Persian)
Cai, L., Liao, Y., & Tang, H. (2025). How Does Land Finance Effect Carbon Emissions? Evidence from 270 Chinese Cities. International Review of Economics and Finance, 104, 1-15.
Cull, R., & Xu, L. C. (2005). Institutions, Ownership, and Finance: The Determinants of Profit Reinvestment among Chinese Firms. Financial Economics, 77 (1), 117-146.
Duranton, G., & Puga, D. (2004). Micro-Foundations of Urban Agglomeration Economies. Handbook of Regional and Urban Economics, 4, 2063-2117.
Fahimifard, S. M. (2020). Studing the EKC, HHP and REH Hypothesizes in D8 Countries: FMOLS Approach. Iranian Energy Economics, 9 (36), 103-125. (in Persian)
Gao, B., Huang, Z. H., Zhang, T., Sun, X., & Song, M. (2023). Exploring the Impact of Industrial Land Price Distortion on Carbon Emission Intensity: Evidence from China. Land, 12 (1), 1-20.
Glaeser, E. L., & Kahn, M. E. (2010). The Greenness of Cities: Carbon Dioxide Emissions and Urban Development. Urban Economics, 67 (3), 404-418.
Guo, L., Liu, Y., Jiang, Z., Yuan, X., & Jing, Q. (2025). Impact of Land Prices on Corporate Carbon Emission Intensity, Scientific Reports, 15 (1), 3632.
Han, F., & Huang, M. (2022). Land Misallocation and Carbon Emissions: Evidence from China. Land, 11 (8), 1189.
Han, M., Sun, R., Feng, P., & Hua, E. (2023). Unveiling Characteristics and Determinants of China’s Wind Power Geographies Towards Low-Carbon Transition. Environmental Management, 331, 117215.
Kellogg, R. (2014). The Effect of Uncertainty on Investment: Evidence from Texas Oil Drilling. American Economic Review, 104 (6): 1698-1734.
Lee, K. H., & Min, B. (2015). Green R&D for Eco-Innovation and its Impact on Carbon Emissions and Firm Performance.  Cleaner Production, 108, 534-542.
Li, R. Wang, Q., Liu, Y., & Jiang, R. (2021). Per-Capita Carbon Emissions in 147 Countries: The Effect of Economic, Energy, Social, and Trade Structural Changes. Sustainable Production and Consumption, 27 (8), 1149-1164.
Li, T., Wang, Y., & Zhao, D. (2016). Environmental Kuznets Curve in China: New Evidence from Dynamic Panel Analysis. Energy Policy, 91, 138-147.
McMeekin, A., Geels, F. W., & Hodson, M. (2019). Mapping the Winds of Whole System Reconfiguration: Analysing Low-Carbon Transformations Across Prodauction, Distribution and Consumption in the UK Electricity System (1990-2016). Research Policy, 48 (5), 1216-1231.
Mehrara, M., & Shirmohammadi, P. (2019). The Effect of Tourism Revenues on Income Inequality with the Quantiles Panel Regression Approach (Case Study: Selected Developing Countries). Tourism Management Studies, 14 (46), 197-222. (in Persian)
Moalla, M. (2023). Energy Consumption, Co2 Emissions, and Economic Growth Nexus: ARDL Analysis for Turkiye. Kent Akademisi, 16, 19-37.
Ofori-Sasu, D., Abor, J. Y., Agyekum Donkor, G. N., & Otchere, I. (2023). Renewable Energy Consumption and Carbon Emissions in Developing Countries: The Role of Capital Markets. International Journal of Sustainable Energy, 42 (1), 1407-1429.
Qiao, R., Zhao, Z., Wu, T., Zhou, Sh., Ao, X., Yang, T., Liu, X., Liu, Zh., & Wu, Zh. (2025). Unveiling the Nonlinear Drivers of Urban Land Resources on Carbon Emissions: The Mediating Role of Industrial Upgrading and Technological Innovation. Resources, Conservation & Recycling, 212, 1-10.
Sun, H., Edziah, B. K., Kporsu, A. K., Sarkodie, S. A., & Taghizadeh-Hesary, F. (2021). Energy Efficiency: The Role of Technological Innovation and Knowledge Spillover. Technological Forcasting and Social Change. 167, 120659.
Turkyilmaz, S., & Ozturk, K. N. (2024). Analysis of Factors Affecting CO2 Emissions in Turkiye Using Quantile Regression. Sustainability, 16 (22), 9634.
Wan, Y., Sheng, N., Wei, X., & Su, H. (2023). Study on the Spatial Spillover Effect and Path Mechanism of Green Finance Development on China’s Energy Structure Transformation. Cleaner Production, 415 (3), 137820.