مجله علمی

مجله علمی " آمایش سرزمین "

زبان مشترک شهرها: بازطراحی سیاست‌های خواهرخواندگی کلانشهر تهران بر اساس تحلیل تجارب موفق جهانی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری شهرسازی، گروه برنامه ریزی شهری، دانشکده شهرسازی، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 استاد برنامه‌ریزی شهری و منطقه‌ای دانشکدة هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس
3 دانشجوی دکتری، گروه شهرسازی و طراحی‌شهری، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه تربیت‌ مدرس، تهران، ایران‌
4 دانشجوی کارشناسی ارشد معماری، دانشکده شهرسازی، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
10.22059/jtcp.2026.413976.670554
چکیده
در دهه‌های اخیر، شهرها نقش تازه‌ای در نظام روابط بین‌الملل یافته‌اند و از بازیگران صرفاً محلی به کنشگرانی فعال در تعاملات فراملی تبدیل شده‌اند. یکی از مهم‌ترین ابزارهایی که شهرها برای گسترش نفوذ و همکاری‌های خود به کار می‌گیرند، روابط خواهرخواندگی است. شهر تهران نیز در سال‌های گذشته مجموعه‌ای از توافق‌ها و تفاهم‌نامه‌های خواهرخواندگی با شهرهای مختلف جهان منعقد کرده است. با وجود این، بررسی‌ها نشان می‌دهد که بسیاری از این روابط به دلیل نبود چارچوب راهبردی مشخص، فقدان برنامه‌های عملیاتی، ناپیوستگی مدیریتی و تمرکز بر تعاملات تشریفاتی نتوانسته‌اند نقش مؤثری در توسعه شهری ایفا کنند و اغلب محدود به اقداماتی نمادین و کوتاه‌مدت باقی مانده‌اند. از این رو، بازنگری و بازطراحی سیاست‌های خواهرخواندگی کلانشهر تهران بر اساس تجربیات موفق جهانی امری ضروری و اجتناب‌ناپذیر است. هدف اصلی این پژوهش، شناسایی الگوهای موفق روابط خواهرخواندگی در سطح بین‌المللی و ارائه چارچوبی برای بازطراحی سیاست‌های همکاری بین‌شهری تهران است. برای دستیابی به این هدف، پژوهش از یک رویکرد چند روشی بهره گرفته که شامل مرور نظام‌مند منابع، تحلیل مضمون و ارزیابی خبرگان می‌شود. در مرحله نخست، ۳۱۸ سند مرتبط با همکاری‌های بین‌شهری شناسایی شد. پس از غربالگری مبتنی بر معیارهای اعتبار، ارتباط و قابلیت اجرا، ۴۰ تجربه موفق جهانی برای تحلیل دقیق‌تر انتخاب گردید. در گام بعد، با استفاده از روش تحلیل مضمون، تعداد ۲۱۲ مضمون پایه از داده‌ها استخراج شد که هر یک نمایانگر ابعاد کلیدی روابط بین‌شهری کارآمد هستند. برای اعتبارسنجی و تعیین اولویت‌های این مضامین در زمینه کلانشهر تهران، دیدگاه‌های ۸ متخصص و صاحب‌نظر حوزه مدیریت شهری و دیپلماسی شهری گردآوری و تحلیل شد. سپس برای رتبه‌بندی اهمیت هر محور همکاری، از آزمون فریدمن بهره گرفته شد. یافته‌ها نشان می‌دهد که موفقیت روابط خواهرخواندگی بیش از هر چیز وابسته به توسعه همکاری‌های فرهنگی، علمی و اقتصادی و همچنین نهادینه‌سازی سازوکارهای اجرایی پایدار در ساختار مدیریت شهری است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 09 تیر 1405

  • تاریخ دریافت 20 اردیبهشت 1405
  • تاریخ بازنگری 28 خرداد 1405
  • تاریخ پذیرش 09 تیر 1405